|
|
English | Maori
He Korero mo Te Ataarangi
Te Ataarangi: Te Takenga Mai
I takea mai i te paunga o nga tau 70 o tera rau tau e Katerina te Heikoko Mataira raua ko Ngoingoi Pewhairangi. I waihangatia mai Te Ataarangi hei hotaka mo te ako i te reo Maori i o tatou kainga maha e te hunga reo taketake ake, kua akona kia tu mai hei Pouako.
Ko te marau ako i te pae tuatahi me tauira mai i tera na Caleb Cattengo i waihanga mo te ako reo tuarua, i mohiotia nei ko te ‘ara ngu’ (the Silent Way). Ko ona kaitoko he rakau tae mumura me te korero-a-waha nuitia o te reo –he rereke tenei momo ako ki nga marau wetereo o nga kura i whaia hei whakaako reo i taua wa.
Ko te whakapono tera te whaihua ake o tenei tikanga i waenga i te hunga ako Maori. He ai ra koia pu te mea i hua, ka tu ko Te Ataarangi tetahi o nga tino kaupapa whakatairanga ano i te reo Maori i waenga i te hunga pakeke kahore i te korero Maori.
Ko Wai Ra Matou
Te Ataarangi Incorporated Society
I te tau 1981 ka whakatria Te Ataarangi Incorporated Society, kia mana ai i raro i te ture nga whakahaere a ropu a Te Ataarangi. I raro i tona maru ko te Komiti Matua (National Council), he iwa nga Rohe (Regional Councils) me nga Peka (local branches) i roto i tena me tena rohe.
Ko nga mema o roto i te ropu te Incorporated Society. Ko te Komiti Matua tona ringa whakahaere e kawe nei i te mana o nga mema. Ka potihia te
Komiti Matua ia 3 tau.
Mai i te hui o te 31 o Here-Turi-Koka 2005, he 749 nga mema kua utu rehita ki Te Ataarangi. He ai ki nga Apiha o te Komiti Matua, ehara tenei i te tohi tuturu i te rahi o te iwi e whai paanga ana ki Te Ataarangi, hei tauira, Pouako kaitautoko ranei.
E hangai tuturu ana te tohu Mema ki te hunga kua utu kia uru ia ki te Rehita Mema, engari i runga i te wairua makoha, kia kore ai etahi e penei kua “aukatia atu” ratou, tera te hora whanui o te “Mema” kia kapi ai hoki ko te hunga e aro mai ana ki Te Ataarangi ma roto mai i o ratou whanau me o ratou hoa.
Ko nga Hui a Tau a Te Ataarangi te taumata harakoa rawa o te tau whakaheke a nga Mema o Te Ataarangi. Tata atu, koni ake ranei i te 500 taangata ka rauika ki taua hui ia tau.
Ko Te Komiti Matua te kaipupuri i te mana motuhake o Te Ataarangi ki aana hotaka me aana purongo panui. Ko ia hoki te kaikohi utu raihana e paa ana ki nga rauemi kei raro i toona mana me nga hotaka hoki a te kaawai toopu.
Ko nga Mema o Te Komiti Matua 2005:
- Rahera Shortland (Tumuaki)
- Rukuwai Daniels (Tumuaki 2)
- Maira Pihema (Hekeretari)
- Rotohiko Ainsley (Kaipupuri putea)
- Te Atakohu O’Sullivan
- Makere Roa
- Poike Riroroko Pakomio
Te Kura Motuhake o Te Ataarangi
Ko te Kura Motuhake o Te Ataarangi he Kura tuturu kua oti te whakamana e tuu mai ana i Te Wairoa. Ko tana mahi he toko hotaka ako i te reo Maori ki te hunga koremahi o taua takiwa, i raro i nga tikanga a Te Ataarangi me whakahangai atu ki nga paerewa ako a te NZQA.
Tera te aronuihia o te kura e te hapori o te Wairoa, kei te tautoko a motuhia hoki e NZQA me SkillNZ mo te whaihua o nga hotaka kei te whakahaeretia. Na TOPS te tahua tautoko mo nga tauira, engari tera te kimihia o etahi atu pukoro moni hei awhina i nga tauira kei te whai i nga paerewa whakapiki kei Te Wananga o Awanuiarangi me te Wananga o Raukawa.
Hei whakatika atu mo enei whakapikinga kei te whai hoki Te Kura Motuhake kia tu mai ia i runga ano i tona mana me ona ake tuutohinga. Ka noho tonu hoki ia hei taonga whakahi mo te whanau o Te Ataarangi engari i raro ano i tona mana whakaahaere me ona ara whainga. Ko nga kaiarataki i te Kura nei ko Graeme raua ko Liz Hunkin.
Te Ataarangi Educational Trust
I te tau 1999, ka whakaturia Te Ataarangi Educational Trust ko ana whainga Matua he:
- Hautu i nga tikanga whakaako Pouako
- He toro atu ki nga hiahia o nga ropu a iwi me nga tari kawanatanga e pa ana ki te ako i te reo
- Hautu i nga hiahia o nga tauira ki te ako i te reo
- He whakatu i te whare me ona poupou e tupu ai nga mahi me nga torotoronga o Te Ataarangi
- Waihanga hotaka hou me ona rauemi ako
- Toko hononga me nga whare wananga
- Kimi tahua moni
Ko te Poari Kaitiaki he mema katoa no Te Ataarangi kei te mohio whanuitia nga mahi kua oti. Ko ratou nei ko:
- Dr Katerina Mataira
- Te Ripowai Higgins
- Rahera Shortland
- Rotohiko Ainsley
- Dr David Jansen (Te Heamana)
- Lyn Harrison.
|
|
|
|